Kütüphaneler, özel ve farklı alanlardır. Oralara sadece kitapların olduğu, raflarla dolu mekanlar olarak bakamayız. İnsanın, kitaplarla ve düşüncelerle baş başa kalabileceği en güzel alandır, diyebiliriz.
Çocukların, kütüphaneyle küçük yaşlarda tanışmaları, gelecek yaşamlarında bilgi, kültür, sosyallik gibi alanlarda rahat etmelerini de sağlamış olur. Farklı kitaplara rahatça ulaşılabilen kütüphaneler,merak, keşif, bilgi alanlarında gelişimi sağlar.
Kütüphaneye gitmek, başlı başına bir kültürdür. Peki çocuklara kütüphane kültürü nasıl kazandırılır? Bu kültür doğuştan mı gelir, yoksa zamanla mı öğrenilir?
Kütüphane Kültürü Nedir?
Aslında, en başta "kütüphane kültürü nedir ?" sorusuna cevap versek daha iyi olur. Kütüphanenin de kültürü mü olurmuş, demek yerine, bunu anlamaya çalışmak, işimizi daha da kolaylaştıracaktır.
Kütüphane kültürü;
-
Kitapla saygılı bir ilişki kurabilmek,
-
Kitabın değerini anlamak,
-
Sessizliği bir kural değil, ortak bir anlayış olarak benimsemek,
-
Başka insanlarla toplu olarak bir arada kalmayı öğrenmek,
-
Bilgiyi aramayı ve bulmayı öğrenmek,
-
Bu işi bir rutin haline getirmek,
-
Ortak alan bilinci geliştirmektir.
Böylece, çocuğunuz yalnızca okuma alışkanlığını değil; toplumsal kurallara uyumunu ve sorumluluk duygusunu da öğrenir..
-
Kütüphaneyi Tanıştırarak Başlayın
Bir çocuğu kütüphaneyle tanıştırmak, bu işte atacağımız ilk adımdır. Çocuğu korkutmak, "bağırma" , "sus" , "konuşma", "sessiz ol" diye bağırarak onu uyarmak, pek de iyi bir neticeye vardırmayabilir. Gitmeden önce, orada sessiz olunması gerektiğini güzelce anlatmak, atılacak en önemli adımdır ve sonrasında;
-
Kütüphaneyi gezdirin,
-
Rafları gösterin ve birlikte inceleyin,
-
Kitapların düzeninden bahsedin.
Çocuk, burayı yasaklar alanı değil keşif alanı gibi görür ve macera gibi hissederse sever.
-
Kütüphaneyi Özel Bir Geziye Dönüştürün
Kütüphane ziyaretlerini sıradanlaştırmak yerine özel hâle getirin. Bir büyüğünüzü ziyarete gider gibi gitmek, kütüphanenin saygı duyulması gereken bir yer olduğunu hissettirecektir.
-
Kütüphaneye gitmek için belirli günlerde seçin,
-
Öncesinde küçük bir hazırlık yapın,önemli bir yere gittiğinizi hissettirin,
-
Sonrasında kütüphane hakkında sohbet edin.
Bu yaklaşım, çocuğun zihninde kütüphaneyi keyifli bir etkinlik olarak kodlar ve çocuklar, keyifli etkinliklere bayılırlar.
-
Kitap Seçme Özgürlüğü Tanıyın
Kütüphane kültürünün temel taşlarından biri, kitap seçme ama kitabı kendin seçme kültürüdür. Bu çocuğunuz için bir deneyimdir ve bu deneyim mutlu bir telaş olarak aklında kalırsa, kütüphaneye her zaman gitmek isteyecektir. Aklındaki kodlama, lunapark gibi olursa, mutlu, heyecanlı ve neşeli bir hal alır. Kendi seçtiği kitaba bakmasına izin verirseniz,daha da mutlu olacaktır.
-
Çocuğun ilgisini çeken raflara yönelin,
-
Yaşına uygun ama merakını besleyen kitaplara izin verin,
-
Seçimlerine saygı duyun.
-
Kütüphane Kurallarını Birlikte Öğrenin
Kütüphanenin kuralları vardır ve çocuğunuz bu kuralları sindirerek öğrenirse, bu ona hiç zor gelmez.
-
Kütüphanede sessiz olmak,
-
Kitaplara zarar vermemek,
-
Alınan kitabın zamanında iade edilmesi
Gibi kurallar, neden sonuç ilişkisi ile anlatılırsa, başarılı olur. Mesela, sessiz olmalıyız, çünkü başkaları da kitap okuyor...Kitaplara zarar vermemeliyiz çünkü; başkaları da okuyacak, aldığımız kitabı zamanında iade etmeliyiz çünkü; okumak için sıra bekleyenler olabilir.
-
Evde Küçük Bir Kütüphane Oluşturun
Kütüphane dediğimizde, illaki sokağa çıkmak ve bir kütüphaneye gitmek anlaşılmamalıdır. Evdeki kütüphanemizde bu kuralların öğrenilebileceği bir yerdir. Kütüphane kültürü, burada da desteklenebilir. Evde küçük de olsa bir kütüphane oluşturmak,kütüphanedeki düzene daha kolay alışmasını sağlayabilir.
-
Çocuk kitapları köşesi,
-
Düzenli raflar,
-
Kitapları yerleştirme sorumluluğu
Kütüphane kültürüne başlamanın en önemli adımlarından biridir.
-
Kütüphaneyi Bir Buluşma Noktası Gibi Görün
Bazı kütüphaneler çocuk etkinlikleri, masal saatleri ve atölyeler düzenledikleri için Bu tür etkinliklere katılan çocuklar, kütüphane ile farklı bir bağ kurar. Bu etkinlikler,
-
Kütüphaneyi sosyal bir alan hâline getirir,
-
Kitapla arkadaşlık kurmayı kolaylaştırır,
-
Kütüphaneyi sevdirir.
-
Yetişkin Modeli Çok Önemlidir
Çocuklara bir şey söylediğinizde değil, söylediğinizi yaptığınızda etkili olursunuz. Bu sebeple, aile bireylerinin, büyüklerin, öğretmenlerin kütüphaneye gitmesi, kitap ödünç alması ve okuması en güçlü öğretim yöntemidir. Annesi babası kitap okuyan, öğretmeni kütüphaneden kitap alan çocuk, en önemli temeli atmış demektir. O artık, kütüphane kültürünün bir parçasıdır.
Bknz. Çocuklara kitap okumayı sevdirecek yöntemler
-
Sabır ve Süreklilik
Kütüphane kültürü olarak anlattığımız şey, bir günde kazanılmaz. Zamanla, tekrarlarla ve olumlu deneyimlerle oluşturulur. İlk ziyaretlerde sıkılan bir çocuk, birkaç ay sonra kütüphaneye gitmeyi dört gözle bekleyebilir.
-
Zorlamaz,
-
Kıyaslamaz,
-
Süreci keyifli tutarsak,
Her şey yolunda demektir... Ve bu süreç, birkaç günlük değil, ömür boyu devam edecek bir kültürün ilk adımlarıdır. Kütüphane kültürü, sadece kitap okumayı değil, sabrı, düzeni, paylaşımı, empatiyi ve kurallara uymayı da öğretecektir.
