Kitaplarla Değerler Eğitimini Nasıl Anlatırız ?

Kitaplarla Değerler Eğitimini Nasıl Anlatırız ?

 

Çocukların dünyası renkli, hareketli ve bitmek bilmez bir merakla doludur. Bu merakı doğru şekilde yönlendirmek için, çoğu zaman uzun nasihatler işe yaramaz ama hikayeler işe yarar. Hikayeler, çocuğun ruhuna, aklına,kalbine ulaşır. Değerler öğretilecekse, içselleştirilmesi gerekir. Aileler ve öğretmenler, değerler eğitimi ile ilgili çocuk kitaplarının ne kadar faydalı olduğunu anladıklarından beri, değerlerin kitaplarda olmasını desteklemeye başlamışlardır.  Doğru seçilmiş bir hikaye,değerler eğitimi daha da kıymetlendirir.


Hikayelerle Değerler Eğitimini Nasıl Verelim ? 

Yardımlaşma, sabır, empati duygularını kitaplarda vermek gerçekten mümkün mü ? Kitaplar sayesinde çocukların bunları daha rahat öğrendikleri bir gerçek mi ? Evet, bu gerçekten de mümkün görünüyor.Hikâyeler, çocuğun kendini karakterlerin yerine koymasını sağlar. Çocuk, bir karakterin yaşadığı zorluğu, mutluluğu ya da yaptığı hatayı gözlemleyince, , bunu kendi hayatına otomatik olarak uyarlamaya başlar. Hikâyelerle değer öğretmenin temel adımları şunlardır:


  1. Doğru Kitabı Seçmek

Çocuğun yaşına, ilgi alanına ve ihtiyacına uygun kitaplar seçmek çok önemlidir. Örneğin, sabırsızlık yaşayan bir çocuğa sabır temalı bir hikâye sunmak, davranışı konuşmayı kolaylaştırır.


Bknz. Kitap seçerken ebeveynlerin yaptığı 5 hata


  1. Okurken Etkileşimi Artırmak

Sadece okumak değil, sorular sormak, "Sence şimdi ne olacak?", "Bu durumda sen ne yapardın?" gibi yönlendirmeler yapmak, değerin çocuğun zihninde yerleşmesini sağlar.


  1. Hikâye Sonrası Sohbet Etmek

Kitap bittiğinde, karakterlerin davranışlarını birlikte değerlendirmek çok etkili olur. Çocuk, okuduğunu analiz etmeyi öğrenir.


  1. Günlük Hayata Bağlamak

Okunan hikâyeyle çocuk günlük hayatında bir davranış sergilediğinde ebeveynin bunu fark edip hatırlatması, değerin kalıcılığını artırır.

Bknz. Okulda sosyalleşmeyi sağlayan kitaplar


Empati, Yardımlaşma ve Sabır Temalı Kitaplar Neden Önemlidir?

Bu üç değer, çocukların sosyal yaşamda karşılaştığı her durumu doğrudan etkiler. Günümüzde, en çok karşılaşılan ve karşılık bulması gereken değerler bunlardır.Özellikle eğlendirirken öğreten kitaplarda, bu değerleri vermek daha kolaydır.

  1. Empati 

Çocuk başkalarının duygularını anlamayı öğrenir. Kardeş kıskançlığından arkadaş ilişkilerine kadar birçok problem kolayca çözülür.

  1. Yardımlaşma

Birlikte üretmenin, paylaşmanın ve dayanışmanın önemini kavrar. Yardım etmeyi doğal bir refleks haline getirir.

  1. Sabır

Sıraya girmeyi, beklemeyi, sakin kalmayı... Küçük yaşta sabır geliştiren çocuklar akademik ve sosyal yaşamda daha başarılı olur.


Değerler Eğitimi Nasıl Oluşur ?

Değerler eğitimi bir anda oluşmaz; küçük fakat etkili dokunuşlarla gelişir. Kitaplar bu süreçte hem çocuğun hem ebeveynin işini kolaylaştırır.

  • Kitapları günlük rutine dahil edin

  • Akşam uyku rutininde veya hafta sonu belirli bir okuma saatinde değer temalı kitaplar okumak, davranışların doğal olarak gelişmesine yardımcı olur.

  • Kitap kahramanlarıyla bağ kurmasına izin verin

  • Bazı çocuklar favori karakterlerinden daha çok etkilenir. O karakterin davranışlarını örnek alması çok kolaydır.Etkilendiği karakterleri tespit edip, bunu kullanabilirsiniz.

  • Hikâyeyi davranış rehberine dönüştürün

Çocuk bir davranış sergilediğinde "Hatırlıyor musun, Yusuf bu durumda ne yapmıştı?" gibi hatırlatmalar çok etkilidir.


Bknz. Çocuklara okuma alışkanlığı kazandırmak

Yusuf'un Üşütük Halleri ve Gülücük Yayınları  Bunu Nasıl Başarıyor? 


Eğlendirirken öğreten kitaplar, Gülücük Yayınları'nın ana konusu. Değerler eğitimine birebir  uygunlukta çalışan bu sistem, Yusuf'un Üşütük Halleri gibi kitaplarla öne çıkıyor.


Yusuf'un Üşütük Halleri gibi kitaplar: 

  1. Çocuğu güldürürken düşündürüyor. 

  2. Karmaşık değerleri basit örneklerle gösteriyor. 

  3. Çocuğun günlük hayatta karşılaşabileceği durumları işliyor. 

  4. Aile içinde konuşulabilecek güçlü mesajlar içeriyor.


Bu tarz eserler, değerleri sıkıcı bir ders gibi değil, doğal bir öğrenme sürecine dönüştürüyor.

Çocuklar, duyduklarını değil, hissettiklerini öğreniyorlar. Bu Yüzden, hikayelerin bıraktığı derin izler var. Empati, yardımlaşma ve sabır gibi temel yaşam değerlerini öğretmek, doğru kitaplarla çok daha kolay, akıcı ve kalıcı hale gelir. Aile içinde kitaplarla davranış yönlendirme ise sadece eğitici değil, aynı zamanda keyifli bir paylaşım anı yaratır. Küçük kalplere büyük değerler kazandırmak, en çok yapılması gereken şey.


 

ŞEBNEM GÜLER KARACAN
Şebnem Güler Karacan, yazar, kukla sanatçısı ve radyocu kimliğiyle Türkiye’nin dört bir yanında çocuklara “eğlendirerek öğretme” misyonuyla ulaşan değerli bir sanatçıdır.11 Ağustos 1970te...››

Diğer Yazılar: